3 Bewegingsvrijheid

Vlak na de oorlog is het aantal overgebleven vervoermiddelen schaars. Tijdens de oorlog belandden veel Nederlandse voertuigen in Duitsland. Aan de voertuigen die nog over waren mankeerde vaak van alles. Om het herstel van Nederland na de bevrijding weer op gang te brengen, zijn echter veel voertuigen nodig. De geallieerden stellen hun motorvoertuigen beschikbaar, maar dit blijkt niet genoeg. Daarom worden veel voertuigen die nog wel rijden gevorderd door het Militair Gezag. Mensen die een motorvoertuig, zoals een auto, vrachtwagen of motor in bezit hebben, krijgen een brief op de mat met het verzoek deze in te leveren. De eigenaren van de voertuigen worden geregistreerd zodat de voertuigen later weer terug kunnen worden gegeven of ze een vergoeding kunnen ontvangen. 

Vervoer voor militaire doeleinden krijgt voorrang in het verkeer, zodat dit zo spoedig mogelijk verloopt. Het Militair Gezag roept bijvoorbeeld fietsers op om niet met twee personen naast elkaar op de weg te fietsen. Dit zou het militair vervoer in de weg kunnen zitten. Ook het Autobusvervoer wordt  stilgelegd. Aan de ene kant wordt dit gedaan zodat een aantal autobussen kan worden gevorderd voor militair gebruik. Aan de andere kant heeft het stilleggen van de busdiensten te maken met de reisbeperkingen die door het Militair Gezag worden opgelegd. 

Deze regels hebben in het geval van de familie Tijmes grote gevolgen. Zonder vervoer duurt het vaak lang voordat zij melk ontvangen en kunnen uitventen. Het gevolg hiervan is dat de melk met regelmaat al zuur is wanneer deze wordt bezorgd of niet lang meer kan worden bewaard. Ook komen gezinnen soms zonder melk te zitten. Mevrouw Tijmes schrijft naar het militair gezag dat zij zich vooral zorgen maakt om deze gezinnen, die vaak kleine kinderen hebben. Ze vraagt het Militair Gezag daarom om banden voor de transportfietsen en een vervoermiddel voor het ophalen van de melk.

Vanaf 20 april 1945 geldt in alle bevrijdde delen van Nederland een ‘trekverbod’, ingevoerd door het Militair Gezag. Het verbiedt Drentenaren om te overnachten buiten de gemeente waar zij zich als laatst hebben gevestigd. Ook mogen zij tijdelijk niet verhuizen of zich vestigen op een andere plek. Hiermee wordt geprobeerd om het (openbaar) vervoer in Drenthe te ontlasten en zo veel mogelijk in dienst te kunnen stellen van de wederopbouw. Alleen met een vergunning van het Militair Gezag mag buiten de gemeente overnacht worden. Deze regelgeving zorgt voor grote problemen voor de duizenden vluchtelingen die zich na de bevrijding in Drenthe bevinden. Zij kunnen vooralsnog niet naar huis terugkeren.

Het trekverbod is niet de enige regelgeving waarmee het Militair Gezag de bewegingsruimte van de Drentse bevolking flink inperkt. Vlak na de bevrijding van Drenthe besluit het Provinciaal Militair Gezag, in samenwerking met de geallieerden, om reizen buiten de provincie aan banden te leggen. Dit geldt ook voor burgers die niet de intentie hebben zich ergens anders te vestigen. 

In sommige gevallen wordt een uitzondering gemaakt, bijvoorbeeld wanneer een lokale boer melk moet afleveren in een nabijgelegen fabriek buiten de provincie. Er wordt alleen een vergunning verstrekt wanneer de boer kan aantonen dat hij in het verleden regelmatig buiten de provincie zijn melk heeft weggebracht. Met een vergunning mag de boer tot 24 april niet verder dan drie kilometer buiten de provincie reizen. Daarna wordt de grens verlegd naar zes kilometer.

Ondanks dat de avondklok van het Militair Gezag de bevolking niet verplicht om de ramen in hun huis te verduisteren, zoals de Duitse spertijd had gedaan, is de avondklok van het Militair gezag in sommige opzichten strenger dan de spertijd. In de eerste weken van april wordt bepaald dat Drentenaren tussen 21:30 en 6:00 ‘s ochtends hun huizen niet mogen verlaten. In het begin houdt niet iedereen zich aan de nieuwe regels en heeft het Militair Gezag haar handen vol aan het handhaven ervan. In mei worden de tijden van de avondklok in Drenthe aangepast, waardoor de bevolking ongeveer een uurtje langer buiten mag blijven.

Ook voor de familie Tijmes zorgt de avondklok waarschijnlijk voor problemen. Door het tekort aan vervoermiddelen krijgen zij soms pas om zeven of acht uur ‘s avonds melk geleverd. Zij moeten zich haasten om alle melk uit te venten voordat de avondklok ingaat. Voor dit soort gevallen zijn er bij het Militair Gezag vergunningen beschikbaar. Of de familie Tijmes hier aanspraak op heeft gemaakt is onbekend.