3. Kennisdeling

In 2025 werd de website van het Drents Archief met 102.146 unieke gebruikers goed bezocht. In totaal zorgden deze gebruikers voor 285.543 websitebezoeken en meer dan 3,1 miljoen bekeken pagina's. Gemiddeld spendeerde een bezoeker veertien minuten op de website. Net als in voorgaande jaren was er een duidelijke piek in het aantal bezoekers rondom Openbaarheidsdag op 2 januari. Vanaf april is ook een duidelijke stijging te zien. Dit is te verklaren door de activiteiten die zijn georganiseerd voor het project 80 jaar Vrijheid. Het onderwerp Tweede Wereldoorlog blijft zowel online als offline veel vragen opleveren. De content in deze periode is hier zowel op onze website als op onze sociale media op afgestemd, mede door het project 80 jaar Vrijheid.

In 2025 is gestart met het meten van websiteverkeer afkomstig van AI-platforms als ChatGPT, Copilot en Gemini. Hieruit blijkt dat ChatGPT een populaire bron is van bijna achthonderd websitebezoekers. De verwachting is dat dit zal toenemen. Daarnaast vormen social mediakanalen een interessante bron. Facebook is hierbij de grootste met zesduizend bezoekers. Ook hier zien we een piek in april. Met de komst van AI-systemen als ChatGPT en AI-overviews op Google, is het belangrijker geworden om actuele en juiste informatie op onze website te plaatsen. We zijn dit verslagjaar continu bezig geweest met het verbeteren van content, onder andere door deze in te richten volgens de laatste ontwikkelingen.

Blogs

Er zijn in 2025 meerdere blogs op onze website verschenen. Vier hiervan gingen over verschillende onderwerpen binnen het thema slavernij, naar aanleiding van het project dat hieromtrent plaatsvond. Zo schreven we onder meer over Drenten die aandelen hadden in plantages en voor of juist tegen de slavernij waren. De artikelen worden goed gelezen en roepen vooral op sociale media veel reacties op, in positieve en helaas ook in negatieve zin: 'Waarom hoor ik jullie nooit over de situatie in de Drentse venen, dát was pas slavernij!', 'Waarom halen jullie deze ouwe koeien weer uit de sloot, stop hier toch mee!' of ‘Hou toch op met die onzin', zijn enkele van die reacties. Wanneer mensen een oprechte vraag hebben, wordt hierop gereageerd. We blijven benadrukken dat in het archief álle kanten van de geschiedenis bewaard worden, ook de minder mooie. En we nodigen iedereen, die graag verdieping of verbreding van onderwerpen wil zien, van harte uit om onderzoek te komen doen in onze archieven. 

De populairste blog is dit jaar Paradox van de vrijheid, geschreven door twee stagiaires van de Rijksuniversiteit Groningen. Met meer dan vijfduizend weergaven is dit de meest succesvolle blogreeks tot nu toe. Hierin worden verhalen gedeeld over het leven na de bevrijding. De studenten hebben onderzoek gedaan in het Drents Archief en de verhalen geschreven naar aanleiding van stukken uit onze collectie. De verhalen gaan onder meer over de dochter van een NSB’er, leefomstandigheden en de terugkeer van de Joodse bevolking.

Nieuwsbrieven

De maandelijkse nieuwsbrieven van het Drents Archief worden goed gelezen. De nieuwsbrief blijft een goed middel om het publiek op de hoogte te brengen van activiteiten. Ook het aantal abonnees steeg in 2025 door. Er is altijd een stijging in het aantal aanmeldingen voor publieksactiviteiten te zien, na het versturen van de nieuwsbrief. Andersom vragen wij ook actief aan het publiek of zij zich willen inschrijven voor de nieuwsbrief. Ook dit levert veel aanmeldingen op.

Digitale toegankelijkheid

In 2025 is gewerkt aan onze nieuwe website die na publicatie medio 2026 weer helemaal voldoet aan de geldende toegankelijkheidseisen op basis van internationale WCAG-standaarden, zoals vastgelegd in het Besluit digitale toegankelijkheid overheid.

Burgerlijke stand

Verschillende (thuis)vrijwilligers zijn hard aan het werk met het ontsluiten van de openbare akten van de Burgerlijke Stand. Aan het einde van het jaar zijn alle huwelijks- en overlijdensakten geïndiceerd die per 1 januari 2026 openbaar worden, zodat we hierin gelijk oplopen met de openbaarheid. Daarnaast is gestart met het inhalen van de achterstand bij de geboorteakten: deze zijn tot 1922 geïndiceerd, terwijl de openbaarheid loopt tot en met 1924. Verder is een vrijwilliger bezig met het koppelen van vonnissen van rechtbankverslagen aan een database van bijna 40.000 namen. Ongeveer de helft van dit werk is inmiddels afgerond. De vonnissen worden daarmee op naam doorzoekbaar.

Omdat de AlleDrenten-website offline is gehaald, worden hier geen metingen meer verricht. Verkeer dat naar het oude webadres gaat, wordt automatisch omgeleid naar drentsarchief.nl. Deze website laat dan ook een stijging zien in het aantal bezoekers, evenals WieWasWie en Geheugen van Drenthe.

In 2025 is een einde gekomen aan de groei van het aantal inlichtingen en aanvragen. Hoewel het aantal studiezaalbezoeken nagenoeg gelijk is gebleven, zijn er minder archiefstukken aangevraagd en waren er minder bezoekers in de Digilounge. Vooral het aantal spontane bezoekers dat langskomt voor het bekijken van een film, de fototentoonstelling of voor Bartje neemt af.

Het aantal verstrekte inlichtingen via mail neemt ook af. Dit komt voornamelijk doordat meldingen over fouten in onze database die via WieWasWie.nl of OpenArchieven binnenkomen, sinds vorig jaar bij onze vrijwilligers terechtkomen. Zij verwerken die correcties direct in de database. Deze worden niet meer apart geregistreerd. Daarnaast is op de website het afgelopen jaar een uitleg geplaatst hoe scans van notariële akten te vinden zijn, veel vragen gingen daarover. Daarnaast zijn we bezig met het koppelen van vonnissen aan de namendatabase, waardoor dit soort vragen steeds minder worden gesteld. Met andere woorden: mensen kunnen informatie steeds vaker zelf vinden.

Dag van de Drentse Familiegeschiedenis 

De Dag van de Drentse Familiegeschiedenis op 25 januari stond in het teken van verborgen bronnen. Op internet is veel informatie te vinden over Drentse voorouders, maar hoe en waar de bronnen te vinden is soms lastig. Tijdens deze dag waren er diverse workshops om dat te laten zien. Voor beginners was er de workshop Stamboomonderzoek voor Dummies, er waren workshops over de archieven van de Schultengerechten en de Etstoel, lezingen van schrijver en theatermaker Loes Hegger en journalist en programmamaker Jos Maalderink over de zoektocht naar hun familiegeschiedenis, rondleidingen en de stamboomhelpdesk. De middag trok 256 deelnemers, een groot deel daarvan was nieuw in de wereld van archiefonderzoek.

Het Dorpse Feminisme

Op 7 maart 2025, een dag voor Internationale Vrouwendag, stond het Drents Archief in het teken van vrouwengeschiedenis. Renske van Donk presenteerde haar onderzoek naar de Drentse vrouw. Het was het slotstuk van het project Maagies en Vrouwlu. Ook was er een lezing van Fiona van den Bergh over het feministisch activisme in Noord-Nederland. Deze organiseerden wij samen met filmfestival IFA. Tot slot werd onze podcast Het Dorpse Feminisme gepresenteerd. Onder aanvoering van Dolle Mina kwam in begin jaren 70 in de Randstad de tweede feministische golf op gang. Wat bracht die teweeg in leven van de Drentse (plattelands)vrouw? Journalist Marjolein Knol gaat in deze podcast op zoek naar de uitwerking van deze tweede feministische golf in Drenthe.

Open Joodse Huizen & Actie Niet Weggooien! 

Begin mei deed het Drents Archief mee aan twee landelijke initiatieven: Actie Niet Weggooien! en Open Joodse Huizen | Huizen van Verzet. Bij de eerste konden mensen objecten, brieven en dagboeken uit de oorlog langsbrengen, die bewaard moeten blijven. We kregen onder meer een bijzonder dagboek van een Drent die in Duitsland te werk was gesteld. Tijdens Open Joodse Huizen | Huizen van Verzet, op zondag 4 mei, vertelden nabestaande Hélène Wolf en geschiedenisstudente Nina Venema verhalen over huizen waar mensen woonden en/of werkten tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog. Dit jaar werden de verhalen van de families Van Tijn, Wolf en Boekbinder en het verhaal van Anna Nieweg uitgelicht. Ook waren er stadwandelingen door Joods Assen, in samenwerking met de Asser Historische Vereniging. In onze Studio was een film van de Joodse filmmaker Sam Wolf te zien en in de Digilounge konden mensen terecht met vragen over de Tweede Wereldoorlog. Honderden mensen bezochten Open Joodse Huizen | Huizen van Verzet.

TT Film 

Ook dit jaar vertoonden we in de TT-week een film. Een van onze stagiairs maakte een indrukwekkende compilatie van archiefmateriaal. Naast het Drents Archief was de film te zien in DNK, in de binnenstad van Assen en een pop-up atelier langs de A28.

Verdieping Drents Slavernijverleden

Het Drents Archief liet in opdracht van de provincie Drenthe in 2024 onderzoek doen in het archief naar sporen van het slavernijverleden in relatie tot Drenthe. Onderzoekers Niek Hemmen en Nynke Gubbels stelden een onderzoeksgids en -rapport op die beide in 2025 officieel gepubliceerd werden. Naar aanleiding van hun bevindingen organiseerde het Drents Archief in 2025 een aantal publieksactiviteiten, zoals een podcast, een workshop bronnenonderzoek en een symposium ter promotie van het onderzoeksrapport en de gids en daarmee stimulering van nader onderzoek van buitenaf.

Een aantal uitkomsten van het onderzoek is te vinden in blogs. Deze gingen over dominee Johan Picardt, Coenraad Wolter Ellents Hofstede en zijn connecties met de West-Indische slavernij, Gerard Pieter Servatius en de laatste blog in deze serie ging over de Assenaar Lucas Oldenhuis Gratama en zijn abolitionistische visie. De blogs zijn te vinden op onze website.

In het Drents Archief was vanaf januari tot en met maart 2025 een fototentoonstelling te zien van een aantal Drentse, statige panden. Voormalige bewoners of eigenaren waren - op verschillende manieren - betrokken bij het slavernijverleden. In de zomer werden verschillende wandelingen in Assen georganiseerd, langs plekken die te maken hadden met het slavernijverleden. Er is ook een speciale autoroute door Drenthe ontwikkeld over dit onderwerp, onder meer langs de havezaten Oldengaerde (Dwingeloo) en de Havixhorst (Schiphorst-De Wijk). Ook kan de podcast worden beluisterd die we in het kader van dit project maakten: Drents Archief presenteert: Slavernijverleden.

80 Jaar vrijheid

Dankzij een bijdrage vanuit de provincie Drenthe en Vfonds hebben wij diverse activiteiten georganiseerd rond de viering van 80 jaar vrijheid. Zo organiseerden wij rondleidingen in het Drents Archief en samen met de HOVO Noord-Nederland cursussen en lezingen door regionaal en landelijk bekende sprekers. Er waren activiteiten op locaties door de gehele provincie, zoals bij het onderduikershol in het Valtherbos, Fliegerhorst Havelte en in Coevorden. In Herinneringscentrum Kamp Westerbork organiseerden we een theatervoorstelling met muziek uit de jaren 30 en 40. Speciaal voor deze laatste voorstelling konden wij met behulp van een financiële bijdrage van de gemeente Assen pendelbussen laten rijden tussen station Assen en het Herinneringscentrum waardoor een groter publiek werd bereikt. Ook werden een tentoonstelling in het Drents Archief en DNK mogelijk gemaakt, in samenwerking met Vaart in Assen.

100 Jaar TT

Samen met het TT Festival en Vaart in Assen is in de binnenstad de historie van de 100-jarige TT Assen tentoongesteld. Het Drents Archief leverde daarvoor foto- en videomateriaal, maar ook de afdrukken van historische TT posters zijn gebruikt voor een bierviltjesactie. Op diverse plekken in de binnenstad waren historische foto’s te zien langs een speurroute voor gezinnen. Een stagiair heeft op basis van filmmateriaal uit het archief een compilatie op muziek samengesteld, deze film was te zien in DNK, in de binnenstad en in een pop-up atelier langs de A28.

Drentse Soldaten in de Grande Armée

In de eerste helft van 2025 rondden wij de diverse onderdelen van het project Drentse soldaten in de Grande Armée af. Er is een documentaire, boek en educatieprogramma opgeleverd. In juni presenteerden we in DNK in Assen de documentaire gemaakt door Johan Zielstra en de historische uitgave geschreven door Hans van Koningsbrugge: Ik Bepaal! Napoleon en Nederland. Dit gebeurde in het bijzijn van tal van genodigden, zoals de burgemeesters van Hoogeveen en Assen en een gedeputeerde van Provinciale Staten in Drenthe. Zij kregen alle drie een exemplaar van het boek uitgereikt.

Badan Persatuan Archief/PIED

Onder grote belangstelling van regionale en nationale media is het toegankelijk gemaakte archief van Badan Persatuan gepresenteerd tijdens een feestelijke bijeenkomst op 29 juli. Dit vond plaats in aanwezigheid van oud-bestuursleden van deze Molukse belangenorganisatie. In samenwerking met Het Indisch Herinneringscentrum en het Netwerk Oorlogsbronnen zijn in diverse archieven een groot aantal beschrijvingen vertaald in het Maleis en toegevoegd aan de Indisch Erfgoed Thesaurus. Met een aanvullende bijdrage vanuit het Programma Indisch Erfgoed Digitaal (PIED), een samenwerking tussen WO2net, KB Nationale Bibliotheek en het Indisch Herinneringscentrum hebben wij deze stukken en andere Nederlands Indische bronnen uit ons archief kunnen ontsluiten richting de website Onsland.nl.

Volk van de ventweg

Van 16 maart t/m 2 november was in het Drents Museum in Assen de tentoonstelling Volk van de ventweg – Reizigers in Drenthe te zien. Het Drents Archief leverde hier verschillende bijdragen aan. Zo waren in de tentoonstelling archiefstukken en foto's uit onze collectie te zien en schreven we samen met het Drents Museum het bijbehorende tentoonstellingsboek. De interviews met Drentse reizigers worden opgenomen in onze oral history-collectie.

Fotograaf Harry Cock

Vanuit het Mondriaanfonds ontvingen we een bijdrage voor het project in samenwerking met de Asser fotograaf Harry Cock. De foto’s die hij gemaakt heeft voor het tijdschrift Noorderbreedte worden gedigitaliseerd, beschreven en ontsloten. Ruim vijfduizend foto’s komen hiermee beschikbaar voor publiek. In de tweede helft van het jaar is een deel van onze vrijwilligers gestart met het beschrijven van deze foto’s. Ze worden in 2026 aan de beeldbank toegevoegd.

Restauratie oude drukken

Dit jaar kon het langjarige restauratieproject van ruim honderd oude boeken in onze bibliotheek worden afgesloten. Een interessant onderdeel was de restauratie van vijf zeventiende-eeuwse atlassen van de beroemde cartografen en uitgevers Johannes Janssonius en Joan Blaeu. Het project werd gefinancierd met subsidie van Stichting Boek & Wurm.

Digitale Transformatie/Microsoft 365 en AFAS

In samenwerking met Het Drentse Landschap is er dit jaar gewerkt aan een veranderplan voor Microsoft 365 (MS365). Een werkgroep, bestaande uit een afvaardiging uit beide organisaties, is aan de slag gegaan met essentiële onderwerpen en er is een Governance-document opgesteld. Er zijn trainingen gegeven aan enkele medewerkers voor het gebruik van Afas en er vonden gecombineerde interviews en trainingen plaats voor het werken met MS365. Hierin werd de huidige werkwijze geïnventariseerd en direct passende training gegeven. De opgehaalde informatie wordt gebruikt voor het vervolgtraject inrichting, beleid en richtlijnen. Voor deze trainingen hebben wij een subsidie verkregen van Werktuig PPO in het kader van digitale transformatie.

Geheugen van Drenthe

In 2025 is het nieuwe digitale erfgoedplatform in gebruik genomen en verder gevuld met collecties van historische verenigingen en de bibliotheek Hoogeveen. Om het Geheugen van Drenthe nog beter op de kaart te zetten en de dienstverlening te verhogen is een driejarig projectplan opgesteld waarin aandacht is voor beleid, servicedesk, kennisbank, opleidingen en cursussen en toevoeging van aansprekende collecties met daaromheen een publieksactiviteit. Daarvoor heeft de provincie Drenthe subsidie toegezegd.